Bram: Wauw, kijk die foto's, Mieke. Iedereen ziet er zo... normaal uit. Alsof er niks aan de hand was in Europa.
Mieke: Ja, dat is het gekke hè? Dit is vlak voor de oorlog in Nederland begon. Veel mensen dachten ook echt dat het wel goed zou komen.
Bram: Hoezo dan? De oorlog was toch al begonnen in Polen in 1939?
Mieke: Klopt, maar Nederland was officieel neutraal. En dat is een belangrijk onderwerp voor je KNM-examen.
Bram: Neutraal. Dat betekent dat je geen kant kiest, toch? Je doet niet mee met de oorlog.
Mieke: Precies. De Nederlandse regering dacht: als we ons er niet mee bemoeien, dan zullen ze ons ook niet aanvallen. Net als in de Eerste Wereldoorlog, toen werkte dat ook.
Bram: Oh ja... Toen bleef Nederland er buiten. Een soort eiland van vrede was het toen, geloof ik. Maar waarom werkte dat in de Tweede Wereldoorlog dan niet?
Mieke: Nou, Duitsland had andere plannen. Ze wilden Frankrijk aanvallen, en de makkelijkste route was via Nederland en België.
Bram: Dus onze neutraliteit maakte voor hen helemaal niks uit.
Mieke: Helaas niet. Op 10 mei 1940 was er de Duitse inval. Toen kwamen de Duitse soldaten de grens over.
Bram: En ons leger? Kon dat niks doen? We hadden toch een leger?
Mieke: Zeker, we hadden een leger. En ze hebben ook hard gevochten. Maar het Nederlandse leger was klein en niet zo modern als het Duitse leger. De Duitsers waren veel sterker.
Bram: Jeetje. Dus we wisten eigenlijk dat we niet konden winnen.
Mieke: De kans was heel klein. Na een paar dagen vechten, bombardeerden de Duitsers Rotterdam. Dat was een enorme klap. Om meer steden te redden, heeft Nederland zich toen overgegeven.
Bram: Poeh, wat een verhaal. Dus die hele droom van neutraal blijven en vrede houden was in een paar dagen voorbij.
Mieke: Ja, precies. Vanaf dat moment was Nederland bezet. En dat duurde vijf jaar.
Bram: Oké, dat is wel een belangrijk beginpunt om te snappen. En je zei net 'de inval'. Is dat gewoon een ander woord voor 'aanvallen'?
Mieke: Goede vraag. 'Aanvallen' is het werkwoord, de actie. 'De inval' is het zelfstandig naamwoord voor die specifieke gebeurtenis. Het moment dat een leger een land binnenkomt over de grens om te vechten.
Bram: Ah, dus de Duitsers gingen Nederland aanvallen, en die actie noemen we de inval. En 'neutraal' is natuurlijk ook een sleutelwoord hier.
Mieke: Absoluut. En dat brengt me op de examentip. Let goed op als je een vraag krijgt over het begin van de oorlog.
Mieke: Ze vragen vaak: 'Wat was de houding van Nederland in 1939?' Het juiste antwoord is dan altijd 'neutraal'. Vergeet dat niet.
Bram: Oké, dus voor het examen moet ik onthouden: Nederland wilde geen deel zijn van de oorlog en was neutraal.
Mieke: Juist. Maar Duitsland viel ons toch aan op 10 mei 1940. Die combinatie – neutraal zijn, maar toch aangevallen worden – is de kern.
Bram: Helder. Kom, we kijken verder in het museum.
Mieke: Goed idee. Tot de volgende keer!